Kazakistan’da Son Durum

Kazakistan’da bu hafta akaryakıt fiyatlarına zam yapılması sonrası başlayan protesto gösterileri bir anda ülkenin tüm bölgelerine yayıldı. Protestoların hızla şiddete dönüşmesi, hem ülkede hem de bölgede birçok kesimi şaşırttı. Yaşananlar aynı zamanda tepkinin sadece zamla ilgili olmadığının da göstergesiydi. Peki Kazakistan’da halk neden sokağa çıktı? Protestocular ne istiyor? İşte Kazakistan’da yaşanan sürecin tüm detayları.

Petrol zengini eski Sovyet Cumhuriyeti’ndeki protestolar, araçlarda kullanılan sıvı gazda tavan fiyatın kaldırılması ve bunu izleyen zam üzerine başladı. Pazar günü sadece bir bölgede olan protestolar, salı gününe gelindiğinde tüm ülkeye yayılmış, kitlesel gösteriler ve polisle çatışmalar çıkmaya başlamıştı.

YÜZLERCE PROTESTOCU VE POLİS YARALANDI

Gösteriler hızla şiddete dönüştü, polis Kazakistan’ın en önemli şehirlerinden eski başkent Almatı’da binlerce kişiye göz yaşartıcı gaz ve sersemletici el bombası ile müdahale etti. Hem protestocu hem polis yüzlerce kişi yaralandı. Çarşamba günü olağanüstü hal ilan edildi ancak binlerce kişi sokağa çıkmaya devam etti. Ülkenin birçok kesiminde internetin çöktüğü bildirildi.

HÜKÜMET İSTİFA ETTİ AMA TANSİYON DÜŞMEDİ

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev hükümeti görevden aldı ve “ülkede istikrarı sağlamak için” akaryakıt fiyatlarını indirme sözü verdi. Protestocuların yanıtı, Almatı’da belediye başkanının ofisine saldırmak, dükkanları yağmalamak ve araçları ateşe vermek oldu.

BU KEZ PROTESTOLAR NEDEN FARKLI?

Petrol ve doğal gaz açısından zengin olan Kazakistan, Orta Asya’nın en nüfuzlu ülkesi. Bölgenin gayri safi yurtiçi hasılasının yüzde 60’ına sahip. Otoriter bir devlet olarak tanımlanıyor. Yüzölçümüne bakıldığında dünyanın en büyük dokuzuncu ülkesi ancak nüfusu sadece 18,8 milyon.

Kazakistan 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra bağımsızlığını ilan etti. Yıllarca, 1984’te ülke daha hala bir Sovyet cumhuriyetiyken ilk kez başbakan olan Nursultan Nazarbayev tarafından yönetildi. Nazarbayev daha sonra fiilen karşısına rakip çıkmadan cumhurbaşkanlığına seçildi ve her yere heykellerini dikip, yeni başkente adını vererek ülkede bir tür şahıs kültü yarattı.

NAZARBAYEV İKTİDARDA DEĞİL YÖNETİM ÜZERİNDEKİ ETKİSİ SÜRÜYOR

Nazarbayev sonunda 2019’da, ülkede pek sık rastlanmayan hükümet karşıtı gösterileri durdurmak için istifa etti. Kendi elleriyle seçtiği halefi Tokayev, uluslararası gözlemcilerin eleştirdiği bir baskın seçimle işbaşına geldi. Nazarbayev iktidarda olmamasına rağmen yönetim üzerindeki etkisi sürüyor. Gözlemciler protestoların öncelikle bu yüzden olduğunu söylüyor. Nazarbayev’in istifasından sonra geçen yaklaşık üç yıl içinde ülkede fazla bir değişiklik olmadı. Halk reform yapılmamasından, yaşam standartlarının düşük, özgürlüklerin de sınırlı olmasından şikayetçi.

“HALK REJİME SADIKTI ÇÜNKÜ EKONOMİK DURUMUN DÜZELDİĞİNİ GÖRÜYORDU”

İngiltere’de, Kraliyet Uluslararası İlişkiler Enstitüsü’nden (Chatham House) Kate Mallinson, BBC Rusça Servisi’ne yaptığı açıklamada, “Nazarbayev, Kazakistan halkıyla bir tür sosyal sözleşme yapmıştı. Halk rejime sadıktı, çünkü ekonomik durumun düzeldiğini görüyordu” dedi.

Paylaş